Lieve mensen,

Op de Hollandse TV was het Beatrix, Beatrix en nog eens Beatrix, deze week. Als je toch een koningin wilt, kun je het slechter treffen. Hier heeft men koningin Margarethe, zij is politiek onzichtbaar.

Als het parlement hier zijn nieuwe jaar begint, houdt de eerste minister een toespraak en zit de koningin op de publieke tribune, alsof het een wille­keurige mevrouw was, die een dagje uit is samen met man en kin­deren.
Dan zie ik toch liever Beatrix, die in de gouden koets aankomt en met haar plech­tige aanhef: "Leden van de Staten Gene­raal" de rege­rings­plannen voor­draagt. Al weet ik natuur­lijk dat gewoon Balkenende die rede geschre­ven heeft en heel misschien heeft Beatrix er, als een ouder­wetse school­juf, de nodige verbe­teringen in aange­bracht. Dat lijkt me precies iets voor haar (en trouwens ook voor Balken­ende).

Hier is heel iets anders aan de hand. De bevrij­ding is na 60 jaar voor de Denen eindelijk het moment om eens na te denken over hun houding tijdens de tweede wereld­oorlog.
Dat ligt nogal gecom­pliceerd. Op 9 april 1940 vielen de Duitsers Dene­marken binnen. De Deense regering besloot tot samen­werking met de Duitsers. Het gevolg was, dat er nauwelijks of geen slacht­offers zijn geval­len en geen verwoes­tingen, ook niet later. Dene­marken lag uiter­aard "uit de route", dus de gealli­eerden (en ook de Duitsers zelf) hadden niet zoveel belang­stelling voor dat landje. De Duitse bezettings­troepen werden vrien­delijk behandeld. In een docu­mentaire over de Duitse bezetting in Dene­marken, noemde een Oud-duits soldaat Denemarken het "slag­room­front". Datzelfde landje ver­diende er overigens goed aan. De zuivel­export ging ver­sterkt verder en Deense bouwon­derne­mingen werkten graag voor de Duitsers, niet alleen in eigen land, maar overal.

Officieel bleef de Deense rege­ring aan de macht. De Deense koning bleef koning en bleef zijn dage­lijkse rit te paard door Kopen­hagen houden. Maar er stierven enige tien­tallen Denen in de gealli­eerde legers en enige duizenden in het Duitse leger aan het Oostfront. Pas toen aan het eind van 1943 begon er bij sommige Denen iets te dagen en ontstond enig verzet.

De regering bleef echter vrien­delijk voor het Duitse regime. De Deense minister van buiten­landse zaken, Scave­nius , was de spil waarom de poli­tiek draaide. Hij moet een merk­waardig man zijn geweest. Toen in het parle­ment (en daar­buiten) kritiek ont­stond op zijn "Duits-vriendelijke" houding, zei de toenmalige eerste minister: "De Heer Sca­veni­us is niet Duits-vrien­delijk, de heer Scave­nius is nooit vrien­delijk!" en daarmee was de kous weer even af.

Toen de Duitse auto­riteit, naar aanlei­ding van enige sabo­tage-akties, aan het Deense parle­ment vroeg de doods­straf weer in te voeren, verwierp het parle­ment dit voor­stel en toen was het meteen gedaan met de rela­tieve zelf­stan­dig­heid. De bezet­ters namen gewoon het bestuur over. Daarna kreeg de dage­lijkse rond­tour van de koning iets meer het karak­ter van protest.


Dene­marken kwam uit de oorlog met weinig slacht­offers en geringe schade, dankzij die poli­tiek.

En daarom draait nu precies de diskussie hier. De huidige eerste minister, Fogh Rasmussen, noemde onlangs die politiek "moreel verwerpelijk". Daartegenover staat de mening: "Wat konden we anders tegen deze overmacht in 1940? Had Kopenhagen, net als Rotterdam, gebombardeerd moeten worden?"

Wat mij verwondert is, dat er hier geen officiŽle geschiedschrijving van W.O. II bestaat. In Nederland klaarde Lou de Jong dat. Dat gaf in Nederland nogal wat diskussie over "collaboratie en verzet". Ik heb de indruk dat een dergelijke diskussie hier nog moet beginnen.

Het is ook hier 1 mei, weinig roods meer te zien, niks opstandigs. Al worden hier nog 1-mei-redevoeringen gehouden door politieke hotemetoten. Helle Thorning Schmidt is een dame met een Gucci-handtas en een haute couture mantelpak. Zij is onlangs voorzitter geworden van de Sociaaldemokratische partij hier. De klassestrijd is voorgoed begraven. De welvaartstaat moet wel gehandhaafd blijven, dat vindt iedereen, zelfs de liberalen (en ook Helle Thorning Schmidt), maar "enige aanpassing" is wel noodzakelijk, om een en ander betaalbaar te houden. Ik hoor dezelfde argumenten als in Holland. Je houdt je hart vast, maar misschien gaat het hier beter, er is tenslotte geen Malieveld in Kopenhagen!


Liefs uit Denemarken,
Hans en Gerda.