Lieve mensen,


Een van mijn familieleden herinnerde mij er, overigens heel beleefd en terzijde, aan dat ik nog geen kroniek heb geschreven deze maand.
Daar gaat ie dan.

Langzamerhand begin ik meer en meer te begrijpen van Denemarken en de Denen.

Het is een merkwaardig volkje met de geschiedenis van een groot land. Ooit waren Denemarken, Noorwegen en een deel van Zweden een groot Deens koninkrijk. Omdat een deel van Zweden ook tot Denemarken behoorde, was Kopenhagen ook meer centraal gelegen in het koninkrijk. Sinds de zeventiende eeuw is Denemarken aan het afkalven gegaan. In 1807 bombardeerden de Engelsen Kopenhagen, omdat de Denen zich hielden aan het Napoleontisch Continentale stelsel, dat handel met Engeland verbood. Het laatst in 1864 was er een opstand en oorlog in Sleeswijk en Holstein, die verkozen bij het "Deutsches Reich" van Bismarck te horen, daarmee verloor Denemarken ook nog eens die belangrijke landbouwgebieden. Denemarken staat dus een beetje dubbelhartig tegenover de grote landen in Europa.


Ze zijn toen aan het eind van de negentiende eeuw als de donder Jutland gaan ontginnen, ze hadden nog geluk ook, want de kunstmest was net uitgevonden. Het werd nog min of meer vruchtbaar ook. In de vorige eeuw hebben ze ook het gehucht Esbjerg tot een belangrijke havenstad gemaakt om hun zuivelproducten sneller naar Engeland te exporteren. En in dezelfde eeuw heeft ene dominee Grundtvig hier belangrijk werk gedaan. Hij schreef ongeveer de helft van alle deense liederen, de meeste ongelooflijk romantisch. Nog steeds worden die hier gezongen. Hij begon ook met de Deense volkshogescholen, waar Denen leerden discussieren en vergaderen en vooral hun eigen zaken samen regelen. Boeren richtten sinds die tijd hun cooperaties op, nog altijd zie je kleine zuivelfabriekjes en inkoopverenigingen hier (met soms juweeltjes van vroeg industriele architectuur).
Vorup, waar wij wonen, een klein deel van Randers, dat ooit een zelfstandig dorpje was, heeft bijvoorbeeld zijn eigen waterleidingbedrijf. Jaarlijks is er aandeelhoudersvergadering, waarin de jaarrekening wordt goedgekeurd een deel van het bestuur wordt vernieuwd en water-problemen uitgebreid worden besproken. Ze zeggen wel eens iets van de Nederlandse vergadercultuur, maar hier kunnen ze er ook wat van!


Er is hier dus een cultuur van "dat doen we zelf, daar hebben we niemand voor nodig". Wij , Denen, hebben onze eigen tradities en gebruiken en dat heeft altijd heel erg goed gewerkt. Sommigen zijn danook tamelijk anti-europees, Denemarken doet ook niet mee met de Euro en heeft overigens ook nog een vijftal "voorbehouden" in de Europese gemeenschap. Maar ook in Denemarken komen allochtonen. In Denemarken heten ze heel gewoon "indvandringe", letterlijk betekent dat "binnenkomers" (ze zijn hier wat schoner met hun taal, gebruiken liefst echt deense woorden). Ook hier leeft de dreiging van terrorisme. Voor vele Denen betekent dat dat ze zich terugtrekken op eigen erf, vreemdelingen-onvriendelijk en een beetje "eigen volk eerst". Gelukkig is dat hier in Denemarken nog een minderheid, maar dat ca 10-15% van de denen bereid is op de uiterst rechtse Danske Folkeparti te stemmen, is wel verontrustend.


Na dit geschiedenislesje, een heel goed najaar, groeten (og venlig hilse fra) Gerda en Hans